بصير احمد دولت آبادى
410
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
باايمان ناگهان تكانى خورده گفت : بسيار خوب حضرت صاحب ! وقتى كه چنين است ، پس نزد نادر خان رفته به او بگوييد كه من خارج نمىروم و حاضر نيستم در خاك كفر دفن شوم . تو با من قسم كن من خود را تسليم مىكنم . » « 1 » حبيب اللّه سادهدل به قسم قرآن نادر خان بازى خورد ، زيرا نادر خان و برادرانش در قرآن مهر نكردند و قسم ياد كردند كه به حبيب اللّه امان مىدهند . ولى وقتى او تسليم شد ، او و بسيارى از همراهان او را تيرباران كردند . امّا باز هم جالب اينكه هيچ فردى از افراد رابطه كشته نشد و در ليست بيست نفر اعدامى و 20 نفر حبس طويل المدت نام آنها وجود ندارد . فقط در ليست محكوم به فرار نام دو نفر از آنها به چشم مىخورد ، اين هم براى اين بوده كه يك وقت ، كدام شورزبانى به خانوادههاى خدمتگزار و نجيب كشور مارك مزدورى به استعمار و دربار نزند ، ورنه همان دو نفر هم فرار نمىكردند . اين بود گوشهاى از قصّهء دلخراش حكومت تاجيكى كه در اثر سادهدلى شاه بىسواد آن و عدم سياست سران ساير اقوام بعد از 9 ماه حكومت بىبرنامه به پايان رسيد و بار ديگر حكومت قوم خاص در جامعه حاكم شد . قبلا به اين نكته اشاره كرديم كه شيوهء قدرتگيرى از سال 1747 تا 1929 م هيچگونه تغييراتى به خود نديده بود و صرفا براساس زدوبندهاى قبايلى قدرت از خانوادهاى به خانواده ديگر و گاهى فقط از شخصى به شخص ديگر ( در يك خانواده ) انتقال مىيافت . امّا در سال 1929 با قدرتگيرى حبيب اللّه كلكانى و تشكيل حكومت تاجيكى در افغانستان ، دگرگونى عميقى در سياست داخلى و خارجى اين كشور
--> ( 1 ) . حبيب اللّه خادم دين رسول اللّه ، ص 91 .